Забыли пароль?
Регистрация
Вопрос
1. Корхона муассислари соф фойда ҳисобидан Устав фонди миқдорини ошириш тўғрисида қарор қабул қилишлари мумкинми ва ушбу ҳолатда қандай солиқ оқибатлари юзага келади? 2. МЧЖ муассислари корхонадан қарз шартномасига асосан пул маблағлари олган бўлса, ушбу қарз маблағларини улар Устав фондидаги улушларини камайтириш ҳисобидан қоплаб берса бўладими ва агар бу мумкин бўлса ушбу операция натижасида қандай солиқ оқибатлари юзага келади, Устав фондини камайтириш учун қандай ҳужжат расмийлаштирилади?
ЯСТ тўловчи корхонамиз ишлаб чиқариш ва улгуржи савдо фаолиятини амалга оширади. Корхона муассислари уч кишидан иборат бўлиб, улардан иккитаси 2017 йил якуни бўйича олинган соф сойданинг ўзларига тегишли бўлган қисмини корхонанинг устав фондига йўналтиришни режалаштирмоқдалар. Ушбу 2-та муассислар 2017 йил давомида қарз шартномаси орқали 5 йил муддатга (йиллик 0,1%) корхонадан қарзга пул маблағлари олишган. Улар ушбу олинган қарз маблағларини 2018 йилнинг 1-чораги давомида Устав фондидаги улушларини камайтириш ҳисобига қоплаб беришни режалаштирмоқдалар.


Ответы экспертов
Ответов: 16
12.12.2017

1. Ҳа, корхона муассислари (иштирокчилари) ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдасини устав капиталини кўпайтиришга йўналтириш тўғрисида қарор қабул қилишлари мумкин.

Шуни қайд этиш лозимки, устав капиталини кўпайтириш тўғрисида ёзув таъсис ҳужжатларидаги ўзгартириш белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилгандан кейин амалга оширилади.

Устав капиталини ҳисобот йилининг тақсимланмаган фойдаси ҳисобидан кўпайтириш 21-сон БҲМСга кўра бухгалтерияда қуйидагича акс эттирилади:

Дебет

Кредит

8710-"Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)"

8300 - "Устав капитали"

Дивидендлар деганда акциялар бўйича тўланиши лозим бўлган даромад; юридик шахс томонидан унинг муассислари ўртасида тақсимланадиган соф фойданинг ва (ёки) ўтган йиллардаги тақсимланмаган фойданинг бир қисми; юридик шахс тугатилганда мол-мулкни тақсимлашдан олинган, шунингдек муассис томонидан юридик шахсда иштирок этиш улушини олгандаги даромадлар, бундан муассис устав фондига ҳисса сифатида киритган мол-мулкнинг қиймати чегирилади, тақсимланмаган фойда устав фондини кўпайтириш учун йўналтирилган тақдирда, юридик шахс акциядорининг, муассисининг  қўшимча акциялар қиймати, улуш қийматининг ошиши тарзида олинган даромадлари тушунилади (СКнинг 22-моддаси).

Дивидендлар тариқасида олинган ва қайси юридик шахсдан олинган бўлса, ўша юридик шахснинг устав фондига йўналтирилган даромадлар чегириб ташланган ҳолда ҳисоблаб чиқарилган ялпи тушум солиқ солинадиган база ҳисобланади. Муассислар таркибидан чиқилаётганда ёхуд тугатилаётган юридик шахснинг мол-мулки имтиёз қўлланилганидан сўнг бир йил ичида унинг иштирокчилари ўртасида тақсимланганда илгари солиқ солинадиган базадан чегирилган даромадларга тўлов манбаида умумий асосларда солиқ солинади (СКнинг 356-моддаси).

Шу тариқа, тақсимланмаган фойда устав фондини кўпайтириш учун йўналтирилган тақдирда, юридик шахс акциядорининг, муассисининг қўшимча акциялар қиймати, акциялар номинал қийматининг ошиши, улуш қийматининг ошиши тарзида олинган даромадлари, дивиденд кўринишидаги даромадлар деб тавсифланади ва уларга солиқ солинмайди.

2. Муассиснинг жамият устав фондини камайтириш ҳақидаги қарори ёзма тарзда расмийлаштирилиши шарт. Унда шакллантирилган ва янги устав фонди миқдорлари, шунингдек иштирокчининг камайтирилаётган улуши корхонанинг қайси мол-мулки (асосий воситалар, пул маблағлари ёки товар-моддий қимматликлар) ҳисобига тўланиши акс эттирилади. Муассиснинг қарорига кўра иштирокчи улушининг камайтирилаётган қисми пул маблағлари ёки корхонанинг бошқа мол-мулки билан қайтарилиши мумкин ("Масъулияти чекланган ҳамда қўшимча масъулиятли жамиятлар тўғрисида"ги Қонун).

Келтирилган Қонуннинг 11-моддаси тўртинчи қисмига мувофиқ таъсис ҳужжатларига ўзгартишлар МЧЖ иштирокчиларининг умумий йиғилиши қарорига биноан киритилади. Жамиятнинг таъсис ҳужжатларига киритилган ўзгартишлар қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда давлат рўйхатидан ўтказилиши керак.

Бунда шуни ҳисобга олиш зарурки, агар натижада жамият кўрсатилган Қонуннинг 14-моддасида белгиланган устав фондининг энг кам миқдоридан (МЧЖни давлат рўйхатидан ўтказиш учун ҳужжатларни тақдим этиш санасидаги ҳолатга кўра қонун ҳужжатларида белгиланган ЭКИҲнинг 40 бараваридан) кам бўлиб қолса, ўз устав фондини камайтиришга ҳақли бўлмайди.

МЧЖ Устав фондини камайтирилиши бўйича ҳуқуқ кўрсатилган Қонуннинг 19-моддаси билан мустаҳкамланган. Мазкур моддада жамият ўз устав фондини камайтириши шарт бўлган ҳоллар ҳам назарда тутилган.

Солиқ оқибатлари масаласига келсак, агар улушнинг ҳақиқий миқдори ҳиссадан ошса, муассис чиқиб кетаётганда солиқ оқибатлари юзага келади. Ошиш суммаси дивидендларга тенглаштирилади (СКнинг 22-моддаси) ва унга тўлов манбаида 10%лик ставкада солиқ солинади (СКнинг 184-моддаси 2-қисми 3-банди).

Шуни қайд этиш лозимки, корхона муассислари соф фойдани корхонанинг устав фондини оширишга йўналтириб, кейинчалик эса муассислар қарз шартномасига асосан корхонадан пул маблағларини олиб, ушбу олинган қарзни уларнинг Устав фондидаги улушларини камайтириш ҳисобига қоплаб берилганлиги ҳолати амалиётда ўтказиладиган текширувларда аниқланган тақдирда, ушбу ҳолат солиқдан қочиш мақсадида илгаридан режалаштирилган операция деб қаралиши ва мансабдор шахсларга нисбатан қонунчиликда белгиланган тартибда тегишли чоралар қўлланилиши мумкин.

Фуқаролик қонунчилигига асосан юридик оқибатлар туғдириш нияти бўлмаган ҳолда, номигагина тузилган битим (қалбаки битим) ўз-ўзидан ҳақиқий эмасдир. Агар битим бошқа битимни ниқоблаш мақсадида тузилган бўлса (кўзбўямачилик битими), тарафлар ҳақиқатда назарда тутган битимга доир қоидалар қўлланилади (ФКнинг 124-моддаси).

Ответы экспертов отражают их мнение и создают информационную основу для принятия Вами самостоятельных решений. Пользование этим сервисом осуществляется по правилам, с которыми Вы согласились, задавая вопрос на сайте. Просмотр всех вопросов и ответов открыт в свободном доступе.
Ответы актуальны на дату публикации.

Сайт разработан в ООО «NORMA ONLINE», зарегистрирован в Узбекском агентстве по печати и информации 26.02.2016г.
Регистрационное свидетельство № 0406.
Адрес: Узбекистан, 100105, г. Ташкент, Мирабадский р-н, ул. Таллимаржон, 1/1.
Тел. (998 71) 200-00-90. E-mail: admin@norma.uz
Копирование материалов сайта без согласования с администрацией ресурса запрещено.
Все товары, подлежащие обязательной сертификации, сертифицированы; лицензируемые услуги – лицензированы.
© ООО «NORMA ONLINE», 2007-2017 г. Все права защищены.
Яндекс.Метрика